O Πέτρος Γαϊτάνος επισκέπτεται τα βιβλιοπωλεία και συζητά με τους ανθρώπους τους:

8η Κουβέντα στο ράφι του βιβλιοπωλείου “ONAR” με την Πασχαλιά Τσενέ.

Το Όναρ είναι ένα αμιγώς παιδικό βιβλιοπωλείο στην Άνω Ηλιούπολη, αλλά θα μπορούσε να βρίσκεται στο κέντρο οποιασδήποτε κεντροευρωπαικής πρωτεύουσας. Ελκυστικό, άνετο, χαρούμενο και λειτουργικό, είναι ένα μικρό στολίδι της περιοχής με την υψηλή αισθητική της Γωγώς Καραπιπέρη που το τρέχει μαζί με την Πασχαλιά Τσενέ. Τα βιβλία είναι επιλεγμένα ένα προς ένα και βλέποντάς τα διαπίστωσα πόσο αξιόλογοι τίτλοι κυκλοφορούν από πολλούς μικρούς αλλά και κάποιους μεγαλύτερους εκδότες. Τα βιβλία της Άμμου εκεί βρίσκουν καλή παρέα! Η Γωγώ δυστυχώς έλειπε την ημέρα της επίσκεψής μου, αλλά ήταν όπως λέγαν οι παλαιότεροι «ωσεί παρούσα». Σας παραθέτω την συζήτηση που είχα με την Πασχαλιά Τσενέ.

Π.Γ. Πόσο καιρό υπάρχει το Όναρ εδώ, στην Άνω Ηλιούπολη;

Π.ΤΣ. Εγώ είμαι εδώ από το 2024, τον Απρίλη. Ήρθα και βρήκα τη Γωγώ Καραπιπέρη που το είχε ξεκινήσει λίγο νωρίτερα, το 2023.  Σκεφτήκαμε πως δύο μυαλά είναι καλύτερα από ένα κι έτσι άρχισε η συνεργασία μας.

Π.Γ. Από που είσαι Πασχαλιά;

Π.ΤΣ. Ο μπαμπάς μου είναι από την Αρκαδία.

Π.Γ. Και τι έκανες πριν ασχοληθείς με το Όναρ;

Π.ΤΣ. Είμαι νοσηλεύτρια στο επάγγελμα. Δούλευα δέκα χρόνια

Π.Γ. Και πώς πήρες την απόφαση για το βιβλιοπωλείο;

Π.ΤΣ. Η απόφαση ήρθε από μόνη της, κατά κάποιο τρόπο. Και δεν είναι απλώς αλλαγή δουλειάς, είναι αλλαγή τρόπου ζωής. Μεγάλωσε βλέπεις η οικογένεια και η νοσηλευτική δύσκολα συνδυάζεται με τις νέες αυξημένες υποχρεώσεις. Τώρα που έχω τρία παιδάκια μπήκα κι εγώ στον κόσμο του παιδικού βιβλίου. Άλλωστε το Όναρ απευθύνεται στα παιδιά και ως αποκλειστικά παιδικό βιβλιοπωλείο και ως χώρος εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων.

Π.Γ. Μίλησέ μου γι’ αυτά.

Π.ΤΣ. Η βάση μας είναι τα βιβλία για παιδιά, που τα επιλέγουμε ένα προς ένα, γιατί ότι έχουμε εδώ μπορούμε να το προτείνουμε και να το υποστηρίξουμε. Διοργανώνουμε εκδηλώσεις μαζί με αρκετά εργαστήρια που γίνονται εδώ,  όπως το εικαστικό εργαστήρι, σταθερά δυο φορές το μήνα, για παιδιά από τεσσάρων ετών. Αυτά τα διοργανώνει η Αγγελική Πολίτη. Διαλέγει τις θεματικές ενότητες ανά μήνα και κάνει μια σπουδαία δουλειά.

Π.Γ. Πες μου κάποια θέματα που έχετε καλύψει.

Π.ΤΣ. Έχουμε κάνει τον μήνα του πηλού, τον μήνα αρχιτεκτονικής. Ή πάλι παρουσιάζουμε έναν καλλιτέχνη και προχωράμε στη γνωριμία με το έργο του. Η Αγγελική είναι πολύ έμπειρη και προσαρμόζει τις δραστηριότητες αυτές ανάλογα με τις ηλικίες. Στις συμμετοχικές δραστηριότητες το δυνατό ηλικιακό μας κοινό είναι τρία με έξι.

Π.Γ. Πόσα παιδιά έρχονται συνήθως σε αυτά τα εργαστήρια;

Π.ΤΣ. Είναι με δηλώσεις συμμετοχής, δεν γίνεται αλλιώς, δεν μπορούν να τα παρακολουθήσουν περισσότερα από οχτώ με δέκα παιδιά τη φορά. Γίνονται εδώ, στο πατάρι μας. Το κάθε εργαστήρι κρατάει μιάμιση ώρα και η παρακολούθησή του κοστίζει 10 ευρώ.  Έχουμε όμως και πολλές άλλες δραστηριότητες. Αναγνώσεις βιβλίων μια φορά το μήνα με συνοδεία μουσικών οργάνων, μουσικό εργαστήρι και άλλα. Αρκετά από αυτά γίνονται δωρεάν, προσπαθούμε κι εμείς να διευκολύνουμε το κοινό μας.

Π.Γ. Και υπάρχουν και τα σχολεία της περιοχής;

Π.ΤΣ. Υπάρχουν οι Σύλλογοι Γονέων και Κηδεμόνων που ενδιαφέρονται πολύ. Συμμετέχουμε όσο μπορούμε και στις δικές τους δραστηριότητες, κυρίως στις περιόδους των γιορτών προσφέροντας εκπτωτικά κουπόνια ή συμμετοχές στα εργαστήρια. Και συνεργαζόμαστε μαζί τους στις επιλογές και τις προμήθειες βιβλίων για τις βιβλιοθήκες.

Π.Γ. Πώς επιλέγετε τα βιβλία που έχετε στο Όναρ;

Π.ΤΣ. Ακριβώς επειδή ειδικευόμαστε στο παιδικό βιβλίο, οι περισσότεροι γονείς έρχονται διαβασμένοι. Μπορεί να μην ξέρουν έναν συγκεκριμένο τίτλο αλλά ξέρουν να μας πουν τι είναι αυτό που θέλουν. Σήμερα δίνουν μεγάλη σημασία και στην εικονογράφηση, κάτι που δεν γινόταν παλιά. Τώρα δίνουν μεγάλη σημασία στην αισθητική του βιβλίου. Κι εμείς προσπαθούμε να καλύψουμε αυτή την ανάγκη. Εμένα μου αρέσουν τα βιβλία που η εικονογράφηση ισορροπεί αρμονικά με το κείμενο, Τα περισσότερα βιβλία, όπως ξέρεις, τα διαλέγουν οι γονείς για τα παιδιά. Αλλά εδώ, στο Όναρ, δίνουμε στο παιδί την ευκαιρία να το πιάσει το βιβλίο, να το δει, να το κοιτάξει, να το ξεφυλλίσει, και να διαλέξει στο τέλος. Τα μάτια των παιδιών είναι λίγο διαφορετικά.

Π.Γ. Μίλησέ μου για αυτή τη διαφορά. Τι ζητάει από ένα βιβλίο ο γονιός;

Π.ΤΣ. Θέλουν να αρέσει το βιβλίο στο παιδί και παράλληλα να αρέσει και σε εκείνους. Πέρα όμως από μεμονωμένους τίτλους, ξεχωρίζουν οι γονείς και τους εκδοτικούς οίκους που εμπιστεύονται.

Π.Γ. Παλαιότερα, μια κλασική ερώτηση ήταν τι θα μάθει το παιδί διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Ισχύει ακόμα;

Π.ΤΣ. Υπάρχει και αυτή η κατηγορία. Αλλά περισσότερο οι νέοι γονείς αναζητούν βιβλία για να μάθουν οι ίδιοι. Πώς γίνεται το κόψιμο της πάνας ή της πιπίλας, πώς να χειριστούν την πρώτη μέρα στο σχολείο, τον αποχωρισμό, ή για τον θυμό, τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα, τους καλούς τρόπους, τέτοια πράγματα. Μια άλλη κατηγορία που αρέσει πολύ στα παιδιά είναι τα βιβλία για το σώμα. Να δουν πώς είναι το εσωτερικό του σώματος, τα κόκαλα, πού είναι το στομάχι, τι γίνεται όταν τρώμε ή όταν μιλάμε, πώς γεννιούνται τα παιδιά… Τρομερές απορίες στα εξάχρονα!

Π.Γ. Πώς αντιμετωπίζουν οι γονείς τη σχέση των παιδιών με την οθόνη;

Π.ΤΣ. Εντάξει, παλιότερα είχαμε πέσει σχεδόν όλοι στην παγίδα, δηλαδή πηγαίναμε έξω να φάμε, βάλε τα παιδιά να δουν λίγο με το κινητό να ησυχάσουν. Αλλά αυτό άλλαξε τώρα, οι νέοι γονείς διαβάζουν, ακούνε, μαθαίνουν, συζητάνε… Ψάχνουν και βρίσκουν άλλα πράγματα και προτείνουν εναλλακτικές διεξόδους, χειροτεχνίες, αυτοκόλλητα, κατασκευές, παιχνίδια.

Π.Γ. Και τα παιδιά; Την αποζητούν την οθόνη;

Π.ΤΣ. Ναι, πώς δεν την ζητάνε! Σε αυτές τις ηλικίες είναι, βλέπεις, σε μεγάλο βαθμό ανικανοποίητα, δεν ευχαριστιούνται εύκολα. Ενώ με το κινητό ξεχνιούνται, τα έχουν καλύψει όλα με τη μία. Βλέπουν μια εικόνα κι εκείνη γίνεται δικιά τους. Μπορεί να γκρινιάζουν τη μισή μέρα και ξαφνικά, μέσα από μια οθόνη, το σύμπαν χαμογελάει. Κι έτσι ο γονιός, πολύ συχνά πέφτει στην παγίδα. Τώρα προσπαθούμε όλοι να γυρίσουμε πίσω στα βιβλία, ιδίως για τις μικρότερες ηλικίες.

Π.Γ. Και μετά, με τα λίγο μεγαλύτερα τι γίνεται;

Π.ΤΣ. Τα περισσότερα εννιάχρονα δεν θέλουν να διαβάζουν μεγάλα κείμενα, έχουν προτίμηση στα κόμικ ή τα πολύ αστεία βιβλία. Έχουν, βλέπεις, πολύ φορτωμένο πρόγραμμα που τους δημιουργεί άγχος και το γέλιο τα βοηθάει να το κατευνάσουν.

Π.Γ. Και οι γονείς πώς αντιδρούν;

Π.ΤΣ. Εγώ βλέπω τους νέους γονείς να έχουν πάρα πολύ όρεξη για το βιβλίο. Μέχρι τα έξι επενδύουν πολύ στο βιβλίο. Θέλουν να προσφέρουν στα παιδιά τους όσο το δυνατόν περισσότερα ερεθίσματα, μα το βιβλίο κυριαρχεί πάντα στις προτιμήσεις τους. Αλλά δεν είναι μόνο οι γονείς. Και οι γιαγιάδες θα πάρουν, και οι θείες θα πάρουν, και οι νονοί θα πάρουν. Και νομίζω πως αυτό θα διαρκέσει.

Π.Γ. Εδώ, στο Όναρ, κυριαρχεί το βιβλίο σε σχέση με τα χαρτικά ή άλλα είδη.

Π.ΤΣ. Εντάξει, μπορούμε να καλύψουμε ένα νηπιαγωγείο που θα χρειαστεί κόλλες, ξυλάκια, χαρτόνια τέτοια. Μέχρι εκεί. Για το Δημοτικό που χρειάζονται πιο σύνθετα πράγματα, τετράδια, φακέλους κπλ., εκεί δεν έχουμε ανοιχτεί, δεν θέλουμε να το κάνουμε χαρτοπωλείο, άσε που πιάνουν και πολύ χώρο όλα αυτά. Θέλουμε όσοι έρχονται να νιώθουν όμορφα μέσα στον χώρο, να κάτσουν, γι’ αυτό έχουμε και τα τραπεζάκια εδώ, έχουμε κόλλες για παιδική ζωγραφική, και ψηλότερα σκαμπό για τους μεγάλους.

Π.Γ. Η Γωγώ έχει παιδιά;

Π.ΤΣ. Η Γωγώ έχει ένα γιο στην Πρώτη Γυμνασίου. Κρίμα που δεν είναι σήμερα μαζί μας να μιλήσει κι εκείνη για τις δυσκολίες της εφηβείας.  Ο Αλέξανδρος είναι δυνατός πελάτης εδώ. Έχουν διαβάσει πάρα πολλά βιβλία με τη Γωγώ.

Π.Γ. Σε ακούω να μιλάς με όλον αυτό τον ενθουσιασμό για τη δουλειά σου εδώ, και ομολογώ πως το χαίρομαι.

Π.ΤΣ. Ναι, η δουλειά αυτή με γεμίζει. Έχω γράψει κι εγώ ένα παιδικό βιβλίο, το «Ένα Σπίτι για το Κοτσίφι». Έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πνοή, αλλά έχει εξαντληθεί τώρα, δεν έχω άλλα αντίτυπα. Οπότε έκανα κι εγώ παρουσιάσεις. Είναι ωραίο μέσα σε ένα Νηπιαγωγείο, που τα παιδιά ξέρουν ότι εδώ έχουμε έρθει για να κάνουμε μια δράση, μια παρουσίαση, να παρακολουθείς πώς συμμετέχουν,  πώς σε αγκαλιάζουν, πώς δέχονται τη μάθηση και το νέο. Τους αρέσει, τους αρέσει πολύ. Κάνουμε κι εδώ πολλές δράσεις όπως σου είπα, καλούμε συγγραφείς και είναι υπέροχη αυτή η επαφή όπου τα παιδιά μπορούν ρωτήσουν πώς το έγραψες, τι σκέφτηκες, τι ήθελες να πεις… Θέλουμε το βιβλιοπωλείο να είναι ζωντανός χώρος. Αυτή είναι η ουσία του βιβλιοπωλείου. Αλλά και το κοινό μας αυτό ζητάει. Μας λένε, πότε θα μας φέρετε την τάδε συγγραφέα, Πότε θα κάνετε μία δράση γι’ αυτό, πότε έχετε ένα εργαστήριο να φέρω το παιδί. Θέλουμε να είναι ο χώρος φιλικός για τα παιδιά. Έχουμε και παιχνίδια που τα κατεβάζουμε να παίξουν για να έχει λίγο δικό της χρόνο και η μαμά.

Π.Γ. Να υποθέσω πως τα παιδιά έρχονται κυρίως με τις μαμάδες;

Π.ΤΣ. Πάνω -κάτω ναι, αλλά και οι γιαγιάδες ή οι παππούδες. Οι γιαγιάδες είναι μία άλλη κατηγορία μόνες τους. Έρχονται δηλαδή με πολλή διάθεση να προσφέρουν στα εγγόνια τους το καλύτερο, σε ρωτάνε αυτό τι λέει, το άλλο τι είναι. Και μετά ξαναέρχονται και μας φέρνουν τα νέα: εκείνο που είχα πάρει, που μου έχεις προτείνει, τους έχει αρέσει πάρα πολύ. Κι αυτό είναι το καλύτερο που μπορείς να ακούσεις σαν βιβλιοπώλης, να έρθει το feedback και να σου πει ότι το βιβλίο που μου πρότεινες ήταν υπέροχο και το ευχαριστήθηκε.

Εδώ τελειώνει, για λόγους χώρου μια που τα θέματα αυτά είναι ανεξάντλητα, η κουβέντα με την Πασχαλιά Τσενέ …ως την επόμενη φορά… ελπίζοντας να είναι μαζί μας και η Γωγώ.