Γράφει, η Δανάη Ρετέλα

Καλώς ή κακώς όταν το παιδί δεν έχει το ερέθισμα ή ένα πρότυπο να μιμηθεί δεν είναι εύκολο από μόνο του να ξεκινήσει ή να συνεχίσει να διαβάζει βιβλία.

Δεν είναι λίγες οι φορές που λόγω της φύσης της δουλειάς μου οι γονείς μού λένε με απογοήτευση: «Το παιδί δε διαβάζει βιβλία, τι να κάνω;!»

Και το πρώτο πράγμα που ρωτάω είναι αν εκείνοι διαβάζουν βιβλία..

1.Μη βάζεις ταμπέλες

Συχνά ακούγονται για το παιδί: «Δεν του αρέσει το διάβασμα», «Βαριέται»,  «Ο γιος μου/η κόρη μου να ανοίξει βιβλίο;! Μάλλον θα αστειεύεσαι..» Αυτές και άλλες τέτοιου είδους δηλώσεις όχι μόνο δε βοηθούν το παιδί να παρακινηθεί να διαβάσει κάποιο εξωσχολικό βιβλίο, αλλά το γεμίζουν ντροπή και ενοχή.

Πώς θα ενδιαφερθεί αν ήδη έχεις προεξοφλήσει ότι θα αποτύχει ή δε θα δοκιμάσει ποτέ;

Αν όμως πεις: «Φαίνεται πως δεν έχεις βρει ακόμη το βιβλίο που θα τραβήξει το ενδιαφέρον σου» ή «Μέσα σε τόσες χιλιάδες βιβλία, είμαι σίγουρη πως θα βρεις κάποιο που να σου αρέσει» ή «Κι εγώ δε διάβαζα πολλά βιβλία μικρή, αλλά ευτυχώς με βοήθησε η δασκάλα/η μαμά/ μια φίλη μου να βρω αυτό που δεν ήξερα ότι έψαχνα…», πόσο διαφορετικό ακούγεται, έτσι;!

Και είναι η αλήθεια!

Ένα παιδί της εποχής μας που μεγαλώνει μέσα σε έναν καταιγισμό πληροφορίας, με ανεξέλεγκτη ίσως πρόσβαση στο διαδίκτυο, στην τηλεόραση, στο κινητό και με πολυαισθητηριακά ερεθίσματα, πώς μπορεί να ξεφύγει αν αφενός νιώθει ντροπιασμένο και υπηρετεί ήδη την ταμπέλα του «τεμπέλικου» ή «αδιάφορου» και αφετέρου νιώθει χαμένο μέσα σε όλη αυτή την τεχνολογική έκρηξη;

2.Χαμήλωσε τις προσδοκίες-Μη συγκρίνεις

Δεν είναι ανάγκη να διαβάζει ένα παιδί πολλή ώρα και μόνο βιβλία γνώσεων, για να θεωρούμε ότι διαβάζει. Αρκεί ο χρόνος που επενδύει σε αυτό να είναι ποιοτικός και το περιεχόμενο όσων διαβάζει να μην είναι επιζήμιο ή επικίνδυνο.

Μην το συγκρίνεις με άλλους: με εσένα που διαβάζεις πολύ, με τα αδέλφια ή τους φίλους του: τώρα αναφερόμαστε στο παιδί σου όχι στο τί κάνουν οι άλλοι, και επίσης δεν έχουμε όλοι τους ίδιους ρυθμούς, τα ίδια ενδιαφέροντα ή την ίδια θέληση.

3.Παρατήρησε το παιδί

Σε συνέχεια του προηγούμενου, δες ποια είναι τα ενδιαφέροντα του παιδιού σου (π.χ.: ποδόσφαιρο, πλανήτες, δεινόσαυροι, μαγειρική, μουσική…) και κάνε μία έρευνα για ποιοτικά και στοχευμένα σε περιεχόμενο βιβλία. Πρότεινέ του κάποια να επιλέξει ή αγόρασε κάποια και άφησέ τα σε εμφανές σημείο για να τα ανακαλύψει μόνο του.

4.Βοήθησέ το να πειραματιστεί

Λέει ή έχει ακούσει να λέμε για αυτό ότι δεν μπορεί ή δεν του αρέσει να διαβάζει  αλλά πόσο αντικατοπτρίζει την αλήθεια αυτό;

Γνωρίζει κάθε είδους βιβλίο; Τέχνης, λογοτεχνικά, εικονογραφημένα, μυστηρίου, βιογραφίες…

Λαμβάνοντας υπόψιν και πάλι τα ενδιαφέροντα φέρ’ το σε επαφή με διάφορα κειμενικά είδη μέχρι να βρει αυτό ή αυτά που θα το συγκινήσουν.

5.Γίνε το παράδειγμα

Καλώς ή κακώς όταν το παιδί δεν έχει το ερέθισμα ή ένα πρότυπο να μιμηθεί δεν είναι εύκολο από μόνο του να ξεκινήσει ή να συνεχίσει να διαβάζει βιβλία.

Καθιέρωσε ένα 15λεπτο μέσα στην ημέρα όπου θα απολαμβάνεις τη συντροφιά ενός βιβλίου.

Μοιράσου με το παιδί (ή τον σύντροφο ή τη φίλη σου όταν το παιδί σε ακούει) κάτι ενδιαφέρον ή περίεργο που διάβασες από το βιβλίο, ξεκίνα μια κουβέντα γύρω από αυτό ή με αφορμή αυτό.

Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί αφουγκράζεται τη χαρά και τη διάθεσή σου και είναι πολύ πιθανό να σε ακολουθήσει.

6.Φτιάξε μια τελετουργία

Σε συνδυασμό με το προηγούμενο και αν δεις ότι το παιδί σου είναι πιο ανοιχτό στο να σε ακολουθήσει σε ένα αναγνωστικό ραντεβού, δημιούργησε ένα όμορφο κλίμα για αυτό.

Φτιάξε το αγαπημένο σας ρόφημα, βάλε στον χώρο την αγαπημένη σας μυρωδιά ή μια χαλαρωτική μουσική και δημιούργησε μια άνετη και ζεστή γωνιά, όπου θα απολαμβάνετε τα βιβλία σας.

(Μαξιλάρες στο πάτωμα  άνετες πολυθρόνες αντικριστά ή δίπλα δίπλα, φυσικό φως ή απαλό τεχνητό φωτισμό…)

Αυτό θα δημιουργήσει εγγύτητα και μεγαλύτερη επιθυμία, για να προσπαθήσει έστω, να διαβάσει.

7.Βγάλτε κάρτα μέλους σε μία δημόσια βιβλιοθήκη

Υπάρχουν αρκετές βιβλιοθήκες με συνεχώς ανανεώσιμο υλικό που έχουν όμορφο χώρο, αλλά και ποικιλία για να επιλέξεις.

Παράλληλα υπάρχουν και παιδικές βιβλιοθήκες σε διάφορους δήμους στις οποίες το παιδί μπορεί να καθίσει με την ησυχία του να διαλέξει βιβλία, μπορεί να εμπλακεί σε κάποια δραστηριότητα και να παρακολουθήσει βιβλιοπαρουσιάσεις.

8.Ακολουθήστε το βιβλίο

Υπάρχει πληθώρα παιδικών βιβλίων στην αγορά για όλα τα γούστα, τα ενδιαφέροντα, τις κλίσεις και τις αναζητήσεις του παιδιού.

Πολλοί εκδοτικοί οίκοι διοργανώνουν εβδομαδιαίως ή μηνιαίως πολλές δράσεις για τα παιδιά, βιωματικές και διαδραστικές παρουσιάσεις, καλλιτεχνικά πρωινά στα οποία μπορεί το παιδί να γνωρίσει και να μπει καλύτερα στον κόσμο του βιβλίου.

Για να μαθαίνεις νέα μπορείς να γραφτείς στα newsletter των εκδοτικών οίκων και των βιβλιοπωλείων και να τους ακολουθήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.

9.Μεγαλόφωνη αφήγηση

Τα παιδιά της πρωτοσχολικής ηλικίας, ειδικότερα, που τώρα ξεκινούν να διαβάζουν δυσκολεύονται στο να ακολουθήσουν την ιστορία λόγω του συλλαβιστού τρόπου ανάγνωσης ή των άγνωστων λέξεων ή της μη τήρησης των σημείων στίξης.

Έτσι απογοητεύονται και τα παρατάνε.

Εκεί χρειάζεται να επέμβεις διαβάζοντας εσύ στο παιδί με θεατρικότητα, ζωντάνια και με σχετικά αργό ρυθμό, προκειμένου να το κάνεις να έχει ενδιαφέρον και επιθυμία να ακούσει την ιστορία.

Αυτό φυσικά καλό είναι να ξεκινάει από την εποχή που το παιδί είναι ακόμα μωράκι, προκειμένου να συνηθίζει από μικρή ηλικία σαν ένα μέρος της καθημερινής ρουτίνας του.

10.Γιορτή του βιβλίου

Κάθε χρόνο πραγματοποιείται Φεστιβάλ βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως αλλά και σε διάφορες άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Είναι μία καλή ευκαιρία να βρεθεί το παιδί σε έναν χώρο γεμάτο ερεθίσματα και επιλογές στον οποίο θα κινείται ελεύθερα και χωρίς πίεση χρόνου.

11.Κωδικός QR-Δραστηριότητες με έμπνευση το βιβλίο

Κάποιοι εκδοτικοί οίκοι έχουν ενσωματώσει σε βιβλία τους έναν κωδικό QR τον οποίον μπορείς να τον σκανάρεις με την ειδική εφαρμογή και να διαβάσεις ή να ακούσεις παιδαγωγικούς οδηγούς, προτάσεις και τρόπους ανάγνωσης του βιβλίου. Παράλληλα, έχουν αναρτήσει στην ιστοσελίδα τους δραστηριότητες βασισμένες σε αυτό και τρόπους αξιοποίησης του βιβλίου.

Είναι πολύ βοηθητικό υλικό και εδώ σου προτείνω ανεπιφύλακτα το υλικό των Εκδόσεων Άμμος, καθώς θα βρεις αυτούς τους κωδικούς σε κάθε βιβλίο τους και η δουλειά που έχει γίνει είναι πολύ στοχευμένη, χρήσιμη και βοηθητική για κάθε γονιό και εκπαιδευτικό.

Τέλος, εμπνεόμενοι από την ιστορία, μπορείτε να σχεδιάσετε και να χρωματίσετε τους ήρωες, να τους φτιάξετε με πλαστελίνη ή να παίξετε θέατρο.

Αυτές είναι κάποιες από τις ιδέες που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας, που σκοπό έχει να ξαναβρεί το παιδί την έμφυτη ροπή προς τη γνώση και το βιβλίο.

Θα χαρώ πολύ να μου πεις αν δοκιμάσες κάποια συμβουλή από τις παραπάνω, καθώς και το αποτέλεσμα!